DE CIRCULAIRE SCHIL

Nederland | Circulair renoveren en verduurzamen van woningen in bewoonde staat

Samen met een team bestaande uit Dura Vermeer, Barli, Linex, TU Delft, Repurpose, Ymere en Climatic Design Consult ontwikkelden we een concept voor een circulaire renovatieschil waarmee grondgebonden woningen uit de periode 1950-1980 verduurzaamd kunnen worden. Doel is een product ontwikkelen waarmee we de ruim anderhalf miljoen bestaande woningen uit deze periode met één flexibel concept kunnen renoveren.

Uitgangspunten

Basisuitgangspunten voor het ontwerp zijn CO2-neutraliteit en een lange levensduur. Dat betekent dat de gevel naast demontabel, modulair en samengesteld met secundaire materialen, ook geschikt moet zijn voor nul-op-de-meter én dat de nieuwe schil na 30 jaar nog steeds mooi gevonden moet worden. Daarnaast moet de renovatie uit te voeren zijn zonder dat de bewoners hoeven te verhuizen. Dat alles terwijl de hele achterliggende circulaire infrastructuur eigenlijk nog niet bestaat. Geen eenvoudige klus dus.

Andries Laane, architect en directeur bij Villanova Architecten legt uit waarom CO2-neutraliteit voor het concept zo essentieel is. “Circulariteit is hip en belangrijk, maar in de eerste plaats moeten we de CO2-uitstoot reduceren. Je kunt bijvoorbeeld circulair heel verantwoord bezig zijn door te kiezen voor biobased materialen, maar als je daarmee behoorlijk inlevert op je Rc-waarde en daarmee je energiegebruik, dan ga je per saldo toch achteruit op je footprint gedurende de hele levenscyclus. Circulariteit mag niet ten koste gaan van de CO2-footprint in de gebruiksfase. Dus kom je automatisch uit bij een circulair renovatieconcept dat als uitgangspunt nul-op-de-meter heeft of energieleverend is.

De gevel bestaat uit een houtskeletbouwelement, afgewerkt met steenstrippen, die vlak voor de bestaande gevel geplaatst wordt. Voor de dakrenovatie worden muurplaten op de bouwmuren en eventuele dragende tussenwanden geplaatst, met daarop een dakdoosconstructie van zelfdragende gordingelementen. De bestaande dakconstructie blijft liggen, minus de dakpannen. Dat heeft als voordeel dat je de binnenzijde niet opnieuw hoeft af te werken en de kwaliteit van de bestaande constructie niet van invloed is op wat daarboven gebeurt. Zonnepanelen kunnen zo bijvoorbeeld probleemloos op de nieuwe constructie geplaatst worden.

De spouw tussen de nieuwe schil en de onderliggende bestaande constructie van gevel en dak, kan gebruikt worden voor isolatie. Het voordeel daarvan is dat de Rc-waarde niet gefixeerd is in het element. Het element kan daardoor geoptimaliseerd worden al naar gelang het beschikbare materiaal en hoeft niet te worden afgestemd op de dikte van het isolatiemateriaal. Laane: “Dat maakt de zoektocht naar geschikt secundair hout en het gebruik ervan veel eenvoudiger. We hoeven minder te verzagen en we kunnen het ons permitteren om alleen de sterkte als maatgevend aan te houden.”

Tevens bied de nieuwe spouw de mogelijkheid om er de nieuwe installaties in weg te werken. Zo hoeven met name de benodigde grote ventilatiekanalen niet aan de binnenzijde van de woningen versleept te worden. Dat scheelt een hoop nieuwe koven en afwerkingen met bijbehorende overlast voor de bewoners.